Praćenje cena osnovnih životnih namirnica ključno je za razumevanje ekonomskih trendova i njihovog uticaja na kućni budžet građana. Iako podaci za mart 2025. godine još nisu dostupni, analizom prethodnih meseci možemo steći uvid u kretanja cena i pripremiti se za buduće promene.
Trendovi cena u prethodnim mesecima
Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, cene proizvoda i usluga lične potrošnje u februaru 2025. godine, u odnosu na januar iste godine, u proseku su povećane za 0,5%. Ovaj rast potrošačkih cena odražava kontinuirane inflatorne pritiske koji utiču na troškove života građana.
Cene hrane
U februaru 2025. godine, cene hrane i bezalkoholnih pića porasle su za 0,5% u odnosu na prethodni mesec. Unutar ove kategorije, primećen je rast cena određenih proizvoda:
- Konditorski proizvodi i kafa:
- Cene kafe povećane su za oko 11% od početka godine, dok su cene čokolade porasle za oko 7,5%. Ovo poskupljenje je posledica značajnog rasta cena sirovina poput kakaoa i kafe na svetskom tržištu.
- Sveže meso i povrće:
- Nasuprot tome, cene svežeg mesa su u februaru zabeležile pad od 1,5%, dok su cene svežeg voća i povrća smanjene za 0,5%.
Vlada Republike Srbije donela je Uredbu o ograničenju visine cena osnovnih životnih namirnica, koja je stupila na snagu 1. marta 2025. godine i važi do 31. avgusta 2025. godine. Ovom uredbom, maksimalna maloprodajna cena brašna tipa T-400 (glatko) u pakovanju do jednog kilograma ne sme prelaziti 54,99 dinara, dok za brašno tipa T-500 (glatko) maksimalna cena iznosi 49,99 dinara.
Uticaj na kućni budžet
Povećanje cena osnovnih životnih namirnica direktno utiče na potrošačku korpu prosečnog domaćinstva. Rast cena hrane, energije i drugih esencijalnih proizvoda može značajno opteretiti kućni budžet, posebno za porodice sa nižim primanjima. Stoga je važno pratiti ove trendove i prilagođavati potrošačke navike u skladu sa njima.
Fenomen „cheapflation“ u Srbiji
Narodna banka Srbije je identifikovala fenomen poznat kao „cheapflation“, koji označava brži rast cena jeftinijih brendova u odnosu na skuplje. Analiza je pokazala da su u periodu od početka 2022. do kraja 2024. godine najjeftiniji brendovi poskupeli za oko 40%, dok su cene najskupljih brendova u proseku porasle za oko 35%. Ovaj trend posebno pogađa građane sa nižim primanjima koji se oslanjaju na jeftinije proizvode.
Očekivanja za naredni period
Prema projekcijama Narodne banke Srbije, inflacija bi u narednim mesecima trebalo da se kreće oko trenutnog nivoa, uz postepeno usporavanje i približavanje centralnoj vrednosti cilja do kraja 2025. godine. Očekuje se da će restriktivni monetarni uslovi, dolazak nove poljoprivredne sezone i niže svetske cene energenata doprineti ovom trendu.
Preporuke za građane
U svetlu ovih kretanja, građanima se preporučuje da pažljivo prate cene osnovnih proizvoda, planiraju kupovine i, gde je moguće, prave zalihe proizvoda sa dužim rokom trajanja kada su na popustu. Takođe, diversifikacija izvora nabavke, poput kupovine direktno od proizvođača ili na pijacama, može pomoći u smanjenju troškova.
Praćenje ekonomskih indikatora i prilagođavanje potrošačkih navika ključni su za očuvanje stabilnosti kućnog budžeta u vremenu promenljivih cena.
