Hraniteljstvo je mera zaštite deteta bez roditeljskog staranja, odnosno deteta pod roditeljskim staranjem koje ima smetnje u psihofizičkom razvoju ili poremećaj ponašanja, a koje privremeno ne može da živi sa svojim roditeljima. Detetu na hraniteljstvu, obezbeđuje se, u skladu sa zakonom, adekvatan oblik hraniteljstva i hraniteljska porodica u skladu sa njegovim specifičnim potrebama i ostvarivanjem njegovog najboljeg interesa. Zasnivanjem hraniteljstva uspostavlja se odnos između deteta i hranitelja koji odgovara odnosu dete – roditelj. Hranitelji preuzimaju neposrednu brigu o detetu i imaju dužnost da se staraju o njegovom zdravlju, razvoju, vaspitanju i obrazovanju, a u cilju njegovog osposobljavanja za samostalan život i rad.
Prema rečima Slađane Carević, psihologa, voditelja slučaja i supervizora u Službi za zaštitu dece i mladih Centra za socijalni rad Sremska Mitrovica, polazeći od specifičnih potreba deteta bez roditeljskog staranja i uslova potrebnih za njihovo zadovoljavanje, primenjuje se više oblika hraniteljstva.
– Standardno hraniteljstvo je ono koje zadovoljava potrebe deteta urednog psihofizičkog razvoja za koje je procenjeno da je primena hraniteljstva u njegovom najboljem interesu i koje se u hraniteljsku porodicu smešta na kraći ili duži vremenski period. Specijalizovano hraniteljstvo zadovoljava potrebe deteta sa smetnjama u psihofizičkom razvoju, izraženim zdravstvenim teškoćama ili poremećajem ponašanja, za koje je procenjeno da je primena hraniteljstva u njegovom najboljem interesu i koje se u hraniteljsku porodicu smešta na kraći ili duži vremenski period, urgentno hraniteljstvo primenjuje se u hitnim situacijama kada je došlo do napuštanja deteta od strane roditelja, grubog zanemarivanja ili zlostavljanja deteta ili kada su roditelji sprečeni da brinu o detetu zbog teške bolesti ili smrti. Traje do razrešenja krizne situacije u porodici ili do primene odgovarajuće mere zaštite u skladu sa najboljim interesima deteta. Do urgentnog zbrinjavanja najčešće dolazi zbog nasilja u porodici, skitnje, prosjačenja, napuštanja deteta, trgovine ljudima odnosno decom i mladima, iznenadne smrti roditelja i sprečenosti roditelja da vrši roditeljske dužnosti. Povremeno hraniteljstvo primenjuje se za dete sa razvojnim ili zdravstvenim teškoćama, koje živi u biološkoj ili hraniteljskoj porodici i koje se smešta u drugu hraniteljsku porodicu na kraći period u cilju predaha i očuvanja kapaciteta hraniteljske, odnosno biološke porodice za dalju brigu o detetu i preveniranja kriznih situacija koje mogu da ugroze funkcionalnost porodice. Povremeno hraniteljstvo primenjuje se i za dete uzrasta iznad 10 godina koje je na dužem smeštaju u ustanovi za decu bez roditeljskog staranja, u cilju sticanja iskustva porodičnog modela života i pripreme za samostalan život – objašnjava Slađana Carević iz Centra za socijalni rad “Sava” Sremska Mitrovica.
Prema njenim rečima, pravilnikom je definisano i specijalizovano hraniteljstvo kao vrsta hraniteljstva koje zadovoljava potrebe deteta sa smetnjama u psihofizičkom razvoju, izraženim zdravstvenim teškoćama ili poremećajem ponašanja, za koje je procenjeno da je primena hraniteljstva u njegovom najboljem interesu i koje se u hraniteljsku porodicu smešta na kraći ili duži vremenski period.
To su deca i mladi kojima je potrebna dodatna i intenzivna podrška, odnosno oni koji manifestuju izraženije teškoće unutar jednog ili više razvojnih aspekata – u oblasti zdravlja, kognitivnog razvoja i školskog funkcionisanja, identiteta, emocionalnog i socijalnog razvoja, osamostaljivanja.
-Ovaj vid hraniteljstva podrazumeva intenzivniju brigu i angažovanje hranitelja u odnosu na druge. Neophodno je da hranitelji poseduju kapacitet i kompetencije da odgovore na individualne potrebe deteta, u skladu sa vrstom i stepenom teškoća u funkcionisanju, kako bi razvojni potencijal deteta bio ostvaren u najvećoj mogućoj meri. Na području sremskomitrovačke opštine postoji 12 dece sa smetnjama u razovoju koja su rešenjima Centra za socijalni rad o specijalizovanom hraniteljstvu smeštena u hraniteljske porodice. To su uglavnom deca sa ozbiljnim zdravstvenim problemima, u smislu da imaju neke telesne ili intelektualne poteškoće, a ima i dece koja imaju višestruke probleme u funkcionisanju zbog zdravstvenih problema. Tako da hranitelji koji se brinu o toj deci moraju da im pruže posebnu pažnju i negu, pa upravo zbog tog dodatnog angažovanja i troškova oni imaju uvećanje na osnovni nivo naknade za izdržavanje – kaže Slađana Carević.
S. Mihajlović
Projekat „Deca sa smetnjama bez roditeljskog staranja – hraniteljstvo najbolja zamena za porodicu” je sufinansiran iz Budžeta Republike Srbije – Ministarstva informisanja i telekomunikacija. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
