Ruma- Zavičajni muzej svoja vrata nakon sveukupne rekonstrukcije otvorio je ovog proleća. Od osnivanja su se konačno stvorili uslovi i za stalnu arheološku postavku koja je posebna baš zato jer su upravo arheološki nalazi sa ovog područja bili zaslužni za otvaranje ustanove kulure sredinom prošlog veka. Prva istraživanja arheoloških lokaliteta na teritoriji opštine Ruma počela su krajem 17. i početkom 18.veka, a bila su vezana za formiranje austrougarskog carstva na ovim prostorima, a nakon povlačenja Turaka. Za to je zaslužan Ferdinand Masilji koji je beležeći novu granicu je beležio i niz drugih pojava na ovim prostorima, pa tako i lokalitete koji će biti i te kako značajni za arheološka istraživanja. Tako se zahvaljući njemu prvi put u novijem periodu, primera radi, spominje i Basijana, rimski grad koji se nalazi u blizini današnjih Donjih Petrovaca. Do formiranja današnjeg Zavičajnog muzeja, u Rumi su dve institucije pokrivale ovu delatnost, jedna je arheološki muzej u Zagrebu sa tadašnjim istraživačem Josipom Brumṣ̌mitom, Šimetom Ljubićem i njegovim poverenicima na terenu, a potom i između dva svetska rata ovaj prostor je pokrivao Muzej Kneza Pavla, današnji Narodni muzej u Beogradu i rad arheologa Miodraga Grbića. Iskopavanja koja su kasnije obeležila rad muzeja u drugoj polovini dvadesetog veka su iskopavanja na lokalitetu Gomolava koja su trajala od šezdesetih do osamdesetih godina. Zavičajni muzej Ruma je praktično i nastao na arheološkoj zbirci zaljubljenika u prošlost, predvođenih Milošom Bunovićem koji je sakupljao predmete od različitih dobavljača. Upravo na takvoj zbirci je nastao Zavičajni muzej u Rumi.
-Tako je današnji muzej nastao na zbirci Miloša Bunovića. Prvi školovani kadar dolazi na mesto direktora i to je 1969.bio Branko Bjelić. Već sedamdesetih godina se intenzivira iskopavanje na Gomolavi, a deo čak finansira i opština. Inače kod nas je tek nekih pet posto nalaza sa Gomolave, ostatak je u Muzeju Vojvodine u Novom Sadu, rekao je Uroš Nikolić, direktor Zavičajnog muzeja Ruma, inače arheolog po struci.
Arheološka postavka danas je dostupna svim posetiocima i ukazuje na bogatu praistorijsku prošlost ovog kraja. Beleže se ostaci iz neolita koji počinje sa starčevačkom kulturom s kraja sedmog i početka šestog milenijuma pre nove ere.
-Tako možemo videti žrvanj za sitnjenje žitarica, tegove i preklade. Živelo se u zemunicama sa nadzemnim krovovima. Najviše ostataka imamo iz vinčanskog perioda kada se beleži bum u porastu populacije, što potvrđuje brojnost lokaliteta, objašnjava Nikolić.
Zanimljivost arheološke postavke svakako je replika i verna rekonstrukcija praistorijske kuće, koja je uspešno oživljena zahvaljujući nalazima iz Klenka sa lokaliteta Adžine njive. Za njive se znalo, ali tek po izgradnji mosta i auto-puta preko Save, sprovedena su opsežna istraživanja koja su donekle rasvetlila ovo mesto i život kroz milenijume na obali reke Save.
-To je jedno višeslojno naselje, iz perioda starčevačke kulture sve do poznog srednjeg veka. Svi ljudi koji su na neki način prolazili kroz prošlost kroz Srem su se zadržali u Klenku i ostavili tragove svog života. Pronađene su starčevačke zemunice sa zanimljivim predmetima, poput figurina, što znači da nisu samo čisto preživljavali, nego su razmišljali i o duhovnom životu i ukrašavanju. U Klenku nalazimo jedan veoma zanimljiv starčevački grob sa kolekcijom školjki, puževa i daćom sa strane, što govori da se u šestom milenijumu pre nove ere praktikovao i duhovni život. To je skoro 8000 godina u prošlost. Keramika je zanimljiva, farbaju se predmeti i za to koriste biljne pigmente koje ne mogu da nađu na mestu gde žive. To govori da je bila razvijena trgovina jer su neki predmeti do Klenka putovali i dve hiljade kilometara, govori Nikolić.
-Najzanimljivije je naselje iz vinčanske kulture. Nalazimo naselje omeđeno rovom, koji je po meni najzanimljiviji jer razbija mit o egalitarnom društvu i o hiljadugodišnjem miru. Nalazimo lobanje, ljudske kosti, predmete za praćke. Sama izgradnja rova od osam metara širine i 4,5 metara dubine, od 250 do 300 metara u prečniku je ogroman infrastrukturni projekat za to vreme za zajednicu od oko 1000 ljudi. I govori da je služio za odbranu. Nama je samo za istraživanje dvadesetak metara je trebalo oko 10 meseci. A u vreme nastanka kopan je kostima, rogom ….mogu samo reči da je to poduhvat u rangu piramida. Pronađen je opsidijan, čije je najbliže nalazište na Karpatima u Slovačkoj, zatim tu su školjke koje dolaze sa Mediterana,sve to govori o razvijenoj kulturi koja je iz dalekih krajeva nabavljala materijale ne samo za puko preživljavanje već i za nakit i duhovni razvoj, govore arheolozi Uroš Nikolić i Lazar Marković iz Zavičajnog muzeja Ruma.
Ovo su samo neki detalji koji bi mogli zainteresovati posetioce ne samo iz Rume, već i iz šire okoline da se upute u Zavičajni muzej. Daleka prošlost smeštena u jeddom stalnom arheološkom odeljenju daje zanimljiv uvid kako se nekada živelo u ovim krajevima i govori o tome da su se i tada stanovnici nosili sa istim potrebama i željama i preprekama kao i mi danas.
Projekat „Kultura je uvek u modi“ je sufinansiran od strane Opštine Ruma. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne odražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
