• sreda, 27. oktobar 2021.
Srbin autor hrvatske himne
Reportaža
0 Komentara

Srbin autor hrvatske himne

2. septembar 2021. godine
Poreklom iz lozničkog sela Runjani, unuk prote Petra iz Kuzmina, a sin vinkovačkog "baumajstora" Ignjatija, smatra se kompozitorom pesama "Lijepa naša domovino" i "Rado ide Srbin u vojnike"  

Pred kraj ove godine navršiće se puna dva veka od rođenja Josifa Runjanina, unuka čuvenog kuzminskog prote Petra Runjanina, čoveka koji je ostao zapamćen kao kompozitor dve nadaleko poznate kompozicije – aktuelne hrvatske himne “Lijepa naša domovino” i srpske patriotske pesme “Rado ide Srbin u vojnike”. Govoreći na grobu ovog velikana, politički prvak Srba u Hrvatskoj, Milorad Pupovac, pored ostalog je istakao: “Hrvati i Srbi spadaju u one narode koji su imali ljude koji ih nisu samo delili, nego i ljude koji su ih spajali. Josip Runjanin je jedan od takvih.”

Čuvena kuzminska porodica Runjanin, kako je u svojoj “Autobiografiji” zabeležio protojerej Petar Runjanin (1775 – 1839), potiče iz podrinjskog sela Runjani, blizu Loznice. U burnim istorijskim vihorima i previranjima, selili su se sve do Bosne, Slavonije i Srema, da bi, konačno, jedna njena grana našla utočište u Kuzminu, gde je prota i rođen. Sa ženom Dmitrom (Trumić), najpre učitelj a potom sveštenik, Petar će imati petoro dece. Njihov najstariji sin Ignjatije Runjanin (1798 – 1876), “baumajstor”, nastanivši se u Vinkovcima, u braku sa Sofijom, izrodiće sedmoro dece, među kojima i najstarijeg Josifa.

Grob Jesifa Runjanina

Poznati šidski arheolog i hroničar, Radovan Sremac, u nekoliko rečenica je sažeo biografiju čuvenog potomka kuzminske porodice Runjanin:

“Josif Runjanin (Vinkovci, 1821 – Novi Sad, 1878) je bio vojno lice sa veoma uspešnom karijerom. Od običnog vojnika u Ogulinskoj krajiškoj pukovniji, preko Gline u Prvoj banskoj pukovniji uz pukovnika Josipa Jelačića, postao je poručnik, zbog ratnih zasluga na italijanskom frontu i kapetan druge klase (1849), zatim major, a 1871. godine i potpukovnik. Zbog ubistva jednog mađarskog plemića u dvoboju, Runjanin je penzionisan 1876. godine, a dve godne kasnije preminuo je u Novom Sadu. Sahranjen je na Uspenskom groblju. Sa suprugom Otilijom Peraković (venčani 1864. godine) imao je ćerku Vilhelminu.”

Ovaj nadareni oficir u službi austrougarske vojske, kažu poznavaoci njegovog života, “bio je muzikalan i svirao na gitari, citri i drugim instrumentima”. Pretpostavlja se da je za pesmu “Horvatska domovina”, autora Antuna Mihanovića (objavljena u “Danici”, 1835), saznao tokom pedesetih godina 19. veka. Tim rečima je dao muzičko ruho (verovatno, 1848. godine), da bi današnja hrvatska himna vremenom nazvana po prvom stihu, “Lijepa naša domovino”.

Bez formalnog muzičkog obrazovanja, Runjanin je kao kadet u Glini komponovao muziku za četiri strofe Mihanovićeve pesme, postavši tako autor jedne od najpopularnijih hrvatskih pesama. Njen dalji razvojni put biće neobičan i – dugotrajan. Pod naslovom “Lijepa naša domovina” prvi put se pominje 1864, da bi se potom pevala u raznim svečanim prilikama – sve do 1891. godine. Kao nezvanična hrvatska himna tada je izvedena povodom izložbe Hrvatsko-slavonskog gospodarskog društva u Zagrebu. Kasnije, 1907, Savez hrvatskih pevačkih društava je od sabora zatražio da se pesma i zvanično proglasi za državnu himnu, ali bezuspešno. Biće to ostvareno tek 1972. godine, kada “Lijepa naša” postaje službena himna SR Hrvatske. Ustavom Republike Hrvatske, iz 1990, dobija status himne novonastale samostalne zemlje.

Ploča na grobnici

Nažalost, o istorijatu rodoljubive pesme “Rado ide Srbin u vojnike” ima manje podataka. Nije poznato kada je tačno (i da li?) Josif Runjanin napisao muziku na stihove pančevačkog prote Vase Živkovića (1819 – 1891). Ona se najpre zvala “Graničarska pesma”, mada je u narodu bio “odomaćen” naziv “Rado ide Srbin u vojnike”. Kao kompozitora, pojedini izvori navode kapelnika Antonija Jahimeka, koji je, navodno, iskoristio postojeću narodnu melodiju, a pominje se i čuveni Kornelije Stanković, koji je muziku obradio za klavir i horsko izvođenje. Kažu da su ovu popularnu kompoziciju u svojim delima koristili i Petar Iljič Čajkovski i Johan Štraus Sin. Tek, bila je najomiljenija pesma u vreme buđenja srpskog romantizma u Vojvodini.

Poreklom iz lozničkog kraja, unuk čuvenog kuzminskog prote, Josif Runjanin se rodio 26. novembra/ 8. decembra 1821. godine u Vinkovcima. Učestvovao je u četiri ratna pohoda na Italiju. Kao predstavnik Prve banske pukovnije, 1865, ušao je u Hrvatski sabor. Pošto je kao oficir prinudno penzionisan, dve godine pred smrt se doselio u Novi Sad, da bi u tom gradu umro 20. januara/ 2. februara 1878. godine. Sahranjen je na novosadskom Uspenskom groblju, a tek pola veka kasnije je dostojno obeležen njegov grob. Na grobnici su uklesana prva četiri takta hrvatske himne, postavljen je i bareljef sa njegovim likom (rad vajara Đorđa Jovanovića). Novosadska kuća u kojoj je Josif Runjanin živeo, u blizini današnjeg Srpskog narodnog pozorišta, zbog nemara se srušila 2013. godine.

D. Poznanović

TRENUTNO NEMA KOMENTARA.

Leave a Reply

%d bloggers like this: