Evropska nedelja prevencije raka grlića materice obeležava se svake godine u periodu od 20. do 26. januara, sa ciljem razumevanja značaja redovnih pregleda i ranog otkrivanja ove bolesti kod žena. Ovaj narastujući zdravstveni problem pokušava se približiti ženskoj populaciji, nizom aktivnosti i savetima iz medicinske struke. Dr Zoran Petrović, specijalista ginekologije i akušerstva Opšte bolnice Sremska Mitrovica, odgovorio je na pitanja vezana za ovu temu, sa posebnim osvrtom na faktore rizika, načine lečenja i hirurškim operativnim metodama koje su dostupne u mitrovačkoj bolnici.
-Prema procenama Svetske zdravstvene organizacije karcinom grlića materice uzrokuje oko 12% svih malignih neoplazmi kod žena i predstavlja drugi po učestalosti maligni tumor ženske populacije na globalnom nivou. Izbor terapijskog postupka planira se individualno za svaku pacijentkinju u zavisnosti od prisustva različitih faktora: uzrast i opšte zdravstveno stanje pacijenta, faktora koji se odnose na maligni tumor, ustanove u kojoj se sprovodi lečenje i izbor pacijenta. Hirurško lečenje primenjuje se u početnim stadijumima bolesti kada je karcinom ograničen samo na grlić materice ili gornju trećinu vagine. Kada se karcinom širi izvan grlića materice na bočni parametrijum ili ako postoje metastaze u karličnim ili para aortalnim limfnim čvorovima sprovodi se kombinovana primena radio i hemioterapije – objašnjava dr Petrović i dodaje da se u mitrovačkoj ustanovi sprovodi isključivo hirurška terapija u početnom stadijumu karcinoma grlića materica, Ca in situ, kada se maligna promena u potpunosti odstani elektrokonizacijom i izlečenje je gotovo 100%. Mitrovačka bolnica je, navodi doktor, u potpunosti spremna i kadrovski i opremljena da odgovori u odnosu na broj pacijentkinja koje zahteva ovaj tip hirurškog lečenja.
Kako objašnjava dr Petrović, invanzini karcinom grlića materice je oboljenje koje se može uspešno lečiti, jer ima dug preinvazivni period. Moguće je organizovati efikasan skrining, a promene koje predhode karcinomu mogu se izlečiti. Faktori rizikaza nastanak intraepitelnih neoplazija i karcinoma grlića materice su: HPV infekcija organa donjeg genitalnog sistema, rano stupanje u seksualne odnose (pre 16. godine), veći broj seksualnih partnera, prisustvo imunosupresivnih oboljenja (HIV, stanje posle transplantacije), pušenje (hemijska karcenogenoza), loši socio-ekonomski uslovi života, porodična predispozicija i uzrast od 30-60 godina.
Preventivni pregledi imaju presudnu ulogu i u Sremu, postoji veoma uspešan skrining program, a sprovodi se na nivou primarne zdravstvene zaštite u dispanzerima za žene. Pod skriningom se podrazumeva pregled žena koje nemaju simptome radi otkrivanja moguće bolesti. Zbog potvrđene progresije preinvazivnih promena, dugog perioda pretkliničke faze bolesti, lake dostupnosti pregledu grlića materice, efikasnog i jednostavnog testa, detekciju promena – Papanikolau test – karcinom grlića materice je idealna bolest za skrining. Od žena umrlih od karcinoma grlića materice, njih oko 80% nikada nije kontrolisalo Papanikolau test. U populacijama u kojima su kvalitet i obuhvaćenost stanovništva visoki, učestalost invazivnog karcinoma je smanjena i za 90%.
